SIK, ANCAK FARK EDİLMEYEN HASTALIK:

TİROİT YETMEZLİĞİ (HİPOTİRODİ) VEYA HASHİMOTO HASTALIĞI

                                                                      Prof. Dr. Metin Özata

         Tiroit bezi az çalışan binlerce insan bu hastalığının farkında olmadan yaşamaktadır. Bu kişilerde yorgunluk, saçlarda dökülme, kilo alma ve depresyon vardır. Özellikle yorgunluk ve halsizlik günlük hayatımızda çoğu zaman çok çalışmaya ve  uykusuzluğa bağlandığı için tiroit bezi yetmezliği  pek akla gelmez ve atlanır.  Özellikle kadınlarda 55 yaşından sonra bu hastalığın sıklığı  daha da  artar ve her 8-10 kadından birisinde tiroit yetmezliği gelişir.  Bazı kadınlar bu belirtilerin menopoza bağlı olduğunu sanarak yorgunluk, halsizlik ve unutkanlık içinde yaşar giderler.

         Bazı kişiler ise önceden tiroit ameliyatı geçirmiştir ve günün birinde tiroit hormon yetmezliği gelişebileceğini bilmeden bu şikayetlerle  birlikte yaşarlar. Oysa ameliyat geçiren tiroit hastaları veya radyoaktif iyot tedavisi gören kişiler belirli aralıklarla tiroit hormon tetkiklerini yaptırmak zorundadır. Belki bu kişilere hastaneden ayrılırken bu konu söylenmemiş olabilir.

         Çok uyuyan, üşüyen, eli yüzü şişen bir kişide de tiroit bezi yetmezliği olabilir. Kilo alımının bir nedeni de tiroit bezinin az çalışmasıdır.

Özellikle kilo vermek istediği halde bir türlü zayıflayamayan kadınlarda tiroit bezi az çalışıyor olabilir. Bu kadınlar bir çok diyet yöntemleri uygulamalarına rağmen bir türlü kilo veremezler, ta ki tiroit hormon tetkikleri yapılıncaya kadar.

         Depresyondaki kişilerde de hipotiroidi sık olarak  bulunabilir. Depresyonda iseniz mutlaka tiroit hormonunuza baktırınız. Diğer hormon yetersizlikleri  ve kan şekerindeki düşüklükler de bazı kişilerde depresyona neden olabilir. Bu nedenle depresyonunuz varsa bir Endokrinoloji uzmanına başvurarak hormon kontrolü   ve şeker yükleme testi  yaptırmanız sağlığınız için çok önemlidir.

         Çocuğunuzda dişler geç çıkıyorsa, geç yürüyorsa, geç konuşmuşsa, sık  sık enfeksiyona yakalanıyorsa  veya okulda başarısız, konsantrasyonu bozuk ve  hiperaktif ise tiroit  yetmezliği yönünden mutlaka araştırılmalıdır.

         Şeker hastalığınız varsa  sizde tiroit yetmezliği gelişme riski fazladır. Bu nedenle yılda bir defa TSH hormonu ölçtürerek kontrollerinizi yaptırmayı unutmayınız.

Ailenizden birisinde tiroit yetmezliği varsa sizde veya çocuklarda da ortaya çıkabilir. Bu nedenle anti-TPO antikor ve TSH ölçümlerini  siz de yaptırınız.

         Tiroit bezi yetmezliği olan bazı kadınlar adet bozukluğu nedeniyle Kadın-Doğum uzmanlarına giderler. Eğer tiroit hormonlarının ölçümü  unutulursa ve altta tiroit bezi yetmezliği varsa tedaviden sonuç alamazlar.

         İstediği halde çocuğu olmayan (kısır) veya sık düşük yapan kadınların bazılarında tiroit yetmezliği  veya kanlarında tiroit bezine ait anti-TPO antikor yüksekliği olabilir. Bu  kadınların mutlaka  tiroit hormon tetkikleri yaptırması gerekir, aksi takdirde  uygulanacak tedavilerden fayda görmeleri çok zordur.

         Göz altları şiş, çok uyuyan, üşüyen ve kansızlığı olan ve  seks isteği azalmış kişilerde de tiroit yetmezliği olabilir.

         Kan kolesterol düzeyi yüksek olan ve   bu amaçla kolesterol düşürücü ilaçlar  kullanan ve diyet yapan bazı kişilerde kolesterol bir türlü düşmez. Bu kişilerin bazılarında tiroit hormon yetmezliği olabileceği ve bu nedenle kolesterolün yüksek olabileceği akla gelmezse  tedavilerden sonuç alınamaz.

         Kansızlığı olan kadınların bir kısmında tiroit yetmezliğine bağlı demir ve B12  vitamin eksikliği olabilir. Tiroit yetmezliği fark edilmez ise yapılacak kansızlık tedavileri başarılı olamaz ve kansızlık bir türlü geçmez.

         Tiroit bezi yetmezliği TSH, serbest T3 ve serbest T4 hormonlarının ölçülmesiyle kolayca tanınır ve tedavisine başlanır. Tedavi için yapay T4 hormon ilacı kullanılır. Bu ilaçlar aç iken iyi emildiğinden aç karna alınır. İlacı önerilen dozda aldığınız halde şikayetleriniz geçmiyorsa, ya ilaç az geliyordur yada emilişi bozuktur. Böyle bir durumda doktorunuzla konuşunuz.

         TSH düzeyinin 1.5-2.5 civarında olması sizin için idealdir.       

KAYNAKLAR VE ÖNERİLEN KİTAPLAR

1.      Prof. Dr. Metin Özata, TIROID HASTASININ ELKITABI, erko yayincilik (Haziran 2007, www.erkoyayincilik.com)

2.      KILO YONETIMI, İs Bankasi Kultur yayinlari, 2007 Nisan, 7 YTL

3. GI DIYETI, Erko yayincilik, 2007 Mayis